Wyłącz moduł dla niedowidzących Moduł dla niedowidzących

wt. 10:00 - 13:00
śr. 10:00 - 16:00
czw. 10:00 - 18:00
pt. 10:00 - 16:00
sob. 10:00 - 16:00
nd 11:00 - 16:00

Gdańsk
ul. Długa 46/47

Bilety:
Normalny: 12 zł
Ulgowy: 6 zł
Rodzinny*: 20 zł
Normalny grupowy**: 11 zł
Ulgowy grupowy**: 5 zł
Punkt widokowy: 5 zł

wt. 10:00 - 13:00
śr. 10:00 - 16:00
czw. 10:00 - 18:00
pt. 10:00 - 16:00
sob. 10:00 - 16:00
nd 11:00 - 16:00

Gdańsk
ul. Długi Targ 43/44

Bilety:
Normalny: 10 zł
Ulgowy: 5 zł
Rodzinny*: 20 zł
Normalny grupowy**: 9 zł
Ulgowy grupowy**: 4 zł

wt. 10:00 - 13:00
śr. 10:00 - 16:00
czw. 10:00 - 18:00
pt. 10:00 - 16:00
sob. 10:00 - 16:00
nd 11:00 - 16:00

Gdańsk
ul. Targ Węglowy 26

Bilety:
Normalny: 12 zł
Ulgowy: 6 zł
Rodzinny*: 20 zł
Normalny grupowy**: 11 zł
Ulgowy grupowy**: 5 zł

wt. 10:00 - 13:00
śr. 10:00 - 16:00
czw. 10:00 - 18:00
pt. 10:00 - 16:00
sob. 10:00 - 16:00
nd 11:00 - 16:00

Gdańsk
ul. Długa 12

Bilety:
Normalny: 10 zł
Ulgowy: 5 zł
Rodzinny*: 20 zł
Normalny grupowy**: 9 zł
Ulgowy grupowy**: 4 zł

Gdańsk
ul. Mjr. H. Sucharskiego

wt. 10:00 - 13:00
śr. 10:00 - 16:00
czw. 10:00 - 18:00
pt. 10:00 - 16:00
sob. 10:00 - 16:00
nd 11:00 - 16:00

Gdańsk
ul. Plac Obrońców Poczty Polskiej 1/2

Bilety:
Normalny: 8 zł
Ulgowy: 4 zł
Normalny grupowy**: 7 zł
Ulgowy grupowy**: 3 zł

Gdańsk
ul. Stara Twierdza 1

Bilety:
Normalny: 12 zł
Ulgowy: 6 zł
Rodzinny*: 25 zł
Normalny grupowy**: 11 zł
Ulgowy grupowy**: 5 zł

Gdańsk
ul. Wielkie Młyny 10

Bilety:
Normalny: 10 zł
Ulgowy: 5 zł
Rodzinny*: 20 zł
Normalny grupowy**: 9 zł
Ulgowy grupowy**: 4 zł

Zespół Przedbramia ul. Długiej w Gdańsku

Katarzyna Darecka

 

Zespół Przedbramia ulicy Długiej w Gdańsku służył pierwotnie jako główna brama wjazdowa do miasta od strony zachodniej, pełnił funkcje obronne i powiązany był z liniami średniowiecznych murów obronnych otaczających Główne Miasto.

Obecnie składa się z trzech powiązanych ze sobą części nadziemnych: Wieży Więziennej, Szyi z Domem Więziennym i Katowni oraz części podziemnych: murowanych przepustów trójprzęsłowego średniowiecznego mostu, kazamaty pod katownią i pomieszczenia zwanego Norą Żmii pod wieżą. Zespół powstawał etapami, a jego obecna forma jest wynikiem wielu przekształceń i przebudów.

 

ZARYS HISTORII ZESPOŁU

Najstarszą częścią Zespołu jest Wieża, której budowę rozpoczęto prawdopodobnie ok. 1331 r. Początkowo była jednokondygnacyjna z ostrołucznym przejazdem na osi i stanowiła przedbramie istniejącej wówczas Bramy Długoulicznej. Z bramą tą połączona było mostem (nad fosą) i szyją. W latach 70-tych XIV w.[1] podwyższono Wieżę do 3 kondygnacji i nazywaną ją Bramą Wysoką. Następnie, w 1380 r., nad drugą linią fosy wybudowano ceglany most i ustawiono na jego przęsłach mury szyi z dwoma poziomami strzelnic. Szyję od strony zach. zamykała jednokondygnacyjna Brama Przednia.

W latach 1416-1420 do Bramy Przedniej dobudowano dwie baszty (prawdopodobnie dwukondygnacyjne) i każdą oddzielnie zadaszono. Przejazd wówczas przesklepiono. Wykonano także nowe otwory strzelnicze w Bramie Wysokiej obramione kamiennymi tarczami, dostosowane do broni palnej. Po roku 1433 podwyższono wieżę o kolejne dwie kondygnacje. Powiększono otwory strzelnicze umożliwiając umieszczenie w nich dział armatnich. Obniżona została wysokość dwóch narożnych baszt Bramy Przedniej (po zniszczeniu ich podczas działań wojennych) do jednej kondygnacji. Przykryto je wraz z bramą wspólnym dachem namiotowym.

W latach 1506-1509 podwyższono Bramę Wysoką o 6. i 7. kondygnację, a w elewacjach wykonano ozdobne blendy zamknięte łukami kotarowymi. Przykryto ją dachem namiotowym (wg. projektu cieśli M. Enkingera) obitym ołowianą blachą. Dach zwieńczono czterema ozdobnymi wieżyczkami narożnymi. Autorem tych prac był mistrz H. Hetzel. Przypuszczalnie wówczas nadbudowano także krenelaż nad murami Szyi. W 1519 r. przebite zostało boczne wyjście w pn. murze Szyi nad drugą fosą, a główny otwór wjazdowy Bramy Przedniej zamknięto belkami.

Od 1540 r. usypywano w Gdańsku nowożytne obronne wały ziemne. Stopniowo zaczęto wówczas dostosowywać zespół bramny do potrzeb nowych umocnień. W 1573 r. zasypano obie średniowieczne fosy, rozebrano szyję łączącą Bramę Długouliczną z Bramą Wysoką, zamurowano otwory we wsch. ścianie Wieży umożliwiające wyjście na ganki Szyi. W 1574 r. zbudowano Bramę Wyżynną po zach. stronie dotychczasowego zespołu bramnego umożliwiającą wjazd do miasta z pominięciem przejazdu przez Przedbramie. Dolna kondygnacja Bramy Przedniej znalazła się wówczas w obrębie nowego wału ziemnego. W części podziemnej od strony zach., częściowo pn. i pd., przylegały murowane poterny z kazamatą.

W 1586 r. Rada Miejska zmieniła funkcję Zespołu. Bramę Wysoką (zwaną od tego czasu Wieżą Więzienną) zaadaptowano na więzienie. W dawnych strzelnicach urządzono cele, zamurowano część otworów strzelniczych i okiennych, w pozostałych wstawiono kraty, wykonano solidne drzwi zamykające cele. Dzięki swojej wysokości Wieża nadal wykorzystywana była do obserwacji przedpola. W 1587-1588 wykonano na niej nowy czterospadowy dach zwieńczony sygnaturką. Prawdopodobnie wg. projektu Antona van Obberghena wykonano na Wieży Więziennej ozdobny fryz z dekoracją okuciową i dwoma kartuszami. Od strony wsch. była na nim data: 1586. Wówczas w środkowej blendzie elewacji zach. wykonano portret konny króla Zygmunta III i pomalowano mury Wieży czerwoną monochromią. Prawdopodobnie pod koniec XVI w. do jej wschodniej elewacji zamontowano drewnianą platformę pręgierza z wyjściem bezpośrednio z wnętrza Wieży.

W 1596 r. w budynku Bramy Przedniej (zwanym odtąd Katownią) przebudowano 3. kondygnację z przeznaczeniem na Salę Sądową. Szczyty z kamiennymi dekoracjami Willema van der Meera wykonano w 1597 r.

W 1603 r. w narożniku pd.-zach. Wieży dobudowano klatkę schodową (którą podwyższono do roku 1617), a do pd. ściany Szyi dostawiono dom zarządcy więzienia- późniejszy dom więzienny. W tym czasie również zabudowane zostały łukami kotarowymi trzy otwory okienne najwyższej kondygnacji Wieży od strony wsch. oraz otynkowano blendy. Prace przy górnych partiach Wieży kontynuowano w 1642 r. Pomalowano jej mury jak i Katowni na czerwono.

Na początku XVII w. mury Szyi obudowano od strony pn. kramami, (przebudowanymi w XVIII w. na budynki mieszkalne). Przed 1687 r. przy pd murze Katowni wzniesiono parterowy budynek odwachu.

Funkcje więzienne Przedbramie pełniło do roku 1861. Następnie służyło jako magazyny wojskowe. Stan techniczny Zespołu był bardzo zły i podjęto prace budowlano-ratownicze. Wymieniono wówczas dach i belki stropowe Wieży oraz zniszczone cegły. W przypadku łuków na 6 i 7 kondygnacji naprawy wykonano bardzo niedbale, zniekształcając ich pierwotną formę. Przemurowano liczne pęknięcia i odspojenia. Kolejne prace budowlane wykonano w latach 1881-1887. Przemurowano fragmenty muru elewacji Wieży, uzupełniono tynki w blendach oraz fryzie podgzymsowym, w którym częściowo zrekonstruowano ornament okuciowy, zapewne w oparciu o wcześniejsze relikty. Po tym czasie obiekt stał się siedzibą stowarzyszeń kulturalnych, młodzieżowych i turystycznych. W 1897 r. wykonano rekompozycję elewacji zachodniej Katowni i wmurowano w nią elementy kamieniarki z Bramy św. Jakuba.

Na początku XX w. stan techniczny Zespołu nadal nie był zadowalający i w 1906 r. ponownie podjęto prace naprawcze. Zakres robót był już dużo poważniejszy niż poprzednio i objął likwidację przyczyn zniszczeń, rozspojeń oraz pęknięć muru. Wykonano kotwienie ściągami, liczne przemurowania, naprawy w pasie blendowym, otynkowano blendy i fryz pod dachem, gdzie zrekonstruowano w całości ornament okuciowy zmieniając technikę wykonania z reliefu wypukłego na dekorację rytą. W kartuszu umieszczono wówczas od str. zach. datę: 1906, a od wsch.: 1586. W 1910 r. wewnątrz Szyi, na ścianie pn. powstało lapidarium z detali kamiennych pochodzących z gdańskich budowli.

Kolejna zmiana funkcji Przedbramia nastąpiła w 1922 r. kiedy dom więzienny zaadaptowano na antykwariat naukowy. Zapewne wówczas we wnętrzach 2. i 3. kondygnacji przebito ściany dzielące cele. Natomiast w budynku Katowni w latach 1932-1944 mieścił się niemiecki Czerwony Krzyż. W czasie II wojny światowej w Zespole Przedbramia zorganizowano obóz dla kobiet, a później szpital wojskowy.

Działania II wojny światowej spowodowały liczne zniszczenia Zespołu, m. in. spaleniu uległy dachy Katowni, Wieży i Szyi. Jedna z bomb uszkodziła narożnik pd.-zach. Wieży. W pierwszych latach po wojnie rozebrano pozostałości Odwachu i kamieniczek przy pn. ścianie Szyi. W latach 1956 -1957 odbudowano uszkodzone mury i dachy, usunięto przemurowania z XVII i XVIII w. w przejeździe bramnym Katowni, a także zdjęto imitację wrót i furt bocznych. Szczyty Katowni zostały w całości zrekonstruowane wraz z wykonaniem hełmu klatki schodowej w okresie 1967-1971 r.

Przedbramie zostało przekazane Muzeum Historycznemu Miasta Gdańska w 1973 r. Na początek przeprowadzono wstępne prace remontowe - zabezpieczające i badawcze. W 1992 r. został zrekonstruowany renesansowy hełm na Wieży Więziennej. Od 2000 r. przystąpiono do interdyscyplinarnych badań m. in.: historycznych, archeologicznych, architektonicznych, konserwatorskich, konstrukcyjnych, mikrobiologicznych, geologicznych. W następnej kolejności wykonano kompleksowe prace konserwatorsko-budowlane. Z ważniejszych prac wymienić należy wzmocnienie konstrukcji poszczególnych części obiektu, wymianę pokrycia dachów, rekonstrukcję ozdobnego fryzu Wieży, górnej partii komina na Katowni, wymianę powojennej, bezstylowej stolarki okiennej i drzwiowej na historyzującą, odpowiadającą XVII-wiecznej architekturze, rekonstrukcję posadzek i podłóg. W celu umożliwienia komunikacji z górnymi poziomami Wieży wykonano przekucie w grubości muru powyżej 5. kondygnacji. Przekucie to pozostawiono z nieobrobionymi strzępiami jako czytelne miejsce współczesnej interwencji konserwatorskiej. Ponadto odtworzono nieistniejącą 7. kondygnację wieży jako całkowicie współczesny ganek połączony wachlarzowymi schodami w „otwartą” całość kompozycyjną z 6. kondygnacją. Przeprowadzono konserwację wszystkich zabytkowych elementów budowli: ceglanych murów, detali kamiennych (np. obramienia otworów, płaskorzeźby, rzeźby), metalowych (kraty, okucia, ściągi) i drewnianych (drzwi oraz wrota, okładzina celi, stopnice, parapety), zachowanych fragmentów tynków wapiennych, a także glinianych, reliktów barwnych wymalowań (np. czerwona monochromia na elewacjach, szara warstwa we wnętrzach, dekoracja klatki schodowej w Katowni).

Efektem wszystkich prac była adaptacja Zespołu Przedbramia do pełnienia nowej funkcji i otwarcie w 2006 r. Muzeum Bursztynu.

 

OPIS ZESPOŁU OBECNIE

Wieża Więzienna zbudowana została na planie lekko zniekształconego prostokąta, jako budowla siedmiokondygnacyjna, ze ściętymi narożami (od 3. kondygnacji po zach. stronie i od 5. – po wsch.). Przykryto ją dachem czterospadowym wspartym na drewnianych konsolach, z wystawkami w każdej połaci dachowej. Pośrodku kalenicy znajduje się ośmioboczna, ażurowa sygnaturka zwieńczona hełmem. Wieżę wymurowano z cegły gotyckiej o wątku wedyjskim w dolnej partii (1. kondygnacja) i gotyckim powyżej. W przyziemiu, na osi wsch.-zach., jest przejazd bramny przykryty sklepieniem kolebkowym, od strony wsch. o wykroju ostrego łuku, a od zach. – odcinkowego. W przyziemiu, po zach. stronie przejazdu w elewacji wsch. znajduje się wejście do cylindrycznej klatki schodowej. Powyżej niego (na wysokości ok. 3 m. od otaczającego poziomu terenu) jest zamurowany otwór drzwiowy w kamiennym obramieniu – dawne wyjście na pręgierz. Na wysokości 2. kondygnacji widoczne są zamurowane dwa otwory drzwiowe flankujące przejazd – dawne wyjścia na mury Szyi. W elewacji tej otwory okienne wyznaczają kondygnacje. Od 2. do 5. usytuowane są parami, mają kamienne obramienia i kraty. Na skrajach elewacji znajdują się nieregularnie rozmieszczone, prostokątne, wąskie otwory okienne cylindrycznych klatek schodowych. W pozostałych elewacjach na 3. kondygnacji są prostokątne - szczelinowe otwory strzelnicze, na 4. – szczelinowo-kluczowe otwory strzelnicze z kamiennymi tarczami, a na 5. - po jednym zakratowanym oknie w kamiennej oprawie.

Ostatnie dwie kondygnacje (6. i 7.) są nieznacznie cofnięte względem lica ściany oraz oddzielone niedużymi gzymsami. Ich rozczłonkowanie ma charakter reprezentacyjny i jest analogiczne dla wszystkich elewacji. Dekorowane są rzędami różnej szerokości otynkowanych blend (na 6. kondygnacji znacznie wyższych niż na 7.) o wykroju łuków kotarowych. Druga od strony pd. blenda w elewacji wsch. na 6. kondygnacji ma wykrój prostokątny, natomiast środkowa, znacznie szersza i głębsza, w elewacji zach. – zamknięta jest łękiem odcinkowym. W części środkowej elewacji wsch. w blendach umieszczone są otwory okienne zamknięte łękami odcinkowymi: na szóstej kondygnacji – trzy, a na siódmej – cztery. W co drugiej blendzie pozostałych elewacji znajdują się nieduże prostokątne otwory strzelnicze. Powyżej ścianę zdobi fryz dekorowany wypukłym reliefem z pasowym ornamentem okuciowymi i kartuszami w części centralnej z napisem: ANNO 1586 po wsch. stronie i:. RENOV 2004 – po zach.

Przy pd.-zach. narożu Wieży dobudowana jest pięciokondygnacyjna, kwadratowa klatka schodowa nakryta dachem pulpitowym.

W przyziemiu, po obu stronach przejazdu bramnego znajdują się pomieszczenia (dawne komory strzelnicze). Dodatkowo po pn. stronie umieszczona jest klatka schodowa wiodąca na drugą kondygnację. We wnętrzu Wieży, w narożnikach od strony wsch. mieszczą się dwie cylindryczne klatki schodowe, z których pn. jest nadal czynna i prowadzi do 7. kondygnacji. Na wszystkich kolejnych kondygnacjach, w części środkowej, znajdują się pojedyncze duże przesklepione pomieszczenia z oknami po wsch. stronie. Od tych pomieszczeń odchodzą odgałęzienia w formie wnęk, korytarzy, bądź podłużnych pomieszczeń, które prowadzą do dawnych strzelnic. Niektóre z nich zaadaptowane były na cele więzienne.

W Wieży Więziennej zachowało się kilka sztuk masywnej, dębowej stolarki drzwiowej z końca XVI w. Należą do nich: kratownicowe dwuskrzydłowe wrota z furtką umieszczone w przejeździe bramnym, drzwi prowadzące do klatki schodowej przy wieży z reliktami namalowanego niegdyś na powierzchni herbem Gdańska, drzwi do cel na trzeciej i czwartej kondygnacji z metalowymi drzwiczkami (wziernikami do cel), zamkami i wyrytymi podpisami dawnych więźniów (daty, nazwiska, gmerki, rysuneczki).

Na 2. kondygnacji Wieży zachowała się ceramiczna posadzka, której fragment eksponowany jest pod szklaną taflą.

Mury Szyi zbudowano z cegły gotyckiej w wątku wendyjskim. Od strony pd. są zlicowane ze ścianą Wieży, natomiast od pn. cofnięte o ok. 2 m. od jej narożnika. W murach tych znajdują się po dwie kondygnacje niejednakowych, częściowo zamurowanych otworów strzelniczych w rozglifionych wnękach sklepionych odcinkowo. Ślady po dawnym krenelażu widoczne są w górnych partiach murów. Natomiast w zach. części muru pn. zamurowane jest dawne boczne wejście do Zespołu. W pogrubionym i osłoniętym daszkiem murze pn. wmontowane zostały fragmenty kamiennych rzeźb pochodzących z gdańskich budowli. Przy murze pd. Szyi znajduje się dwukondygnacyjny budynek więzienny przykryty dwuspadowym dachem. Zbudowano go z żółtej cegły tzw. „holenderki” w wątku nowożytnym. Na wysokości 2. kondygnacji od strony dziedzińca przy budynku tym znajduje się murowany ganek na szerokich łękach wspartych granitowymi konsolami. Wejście na ganek dostępne jest z klatki schodowej dostawionej do Wieży. Jednotraktowe wnętrze Domu Więziennego podzielone było niegdyś ściankami na pomieszczenia – cele. Każda z oknem od strony pn. i odrębnymi drzwiami. Obecnie zachowana jest tylko jedna z tych ścianek – na 2. kondygnacji. W narożniku między murem pn. a Wieżą Więzienną znajduje się dwukondygnacyjna przybudówka.

Katownia zbudowana została na planie prostokąta z odznaczającymi się na krótszych bokach (pn. i pd.) dwóch dolnych kondygnacji pozostałościami po dawnych, omurowanych basztach. Jest to budynek trójkondygnacyjny, z wysokim poddaszem, przykryty dwuspadowym dachem z facjatkami po stronie wsch. i zach. Na dachu wyprowadzony jest wysoki wieloboczny, ceglany komin. Ściany przyziemia od strony pn. i pd. częściowo są oryginalne z cegły gotyckiej o wątku wendyjskim. Natomiast ściany od 3. kondygnacji wzwyż  zbudowano z cegły „holenderki” w wątku nowożytnym. Ściany: zach. oraz częściowo pn. i pd. w partii dolnych kondygnacji oblicowane są cegłą maszynową. W przyziemiu znajduje się przejazd bramny przesklepiony kolebką, o wykroju ostrego łuku w elewacji wsch. i zach. Druga kondygnacja od strony wsch. wysunięta jest ponad poniższą ścianę o ok. 120 cm. i wspiera się na łękach odcinkowych podpartych kamiennymi konsolami. Na wysokości 2. kondygnacji jest fryz z tryglifami wyznaczony kamiennymi poziomymi listwami. Na 3. kondygnacji we wszystkich elewacjach znajdują się duże, czterokwaterowe okna w kamiennych obramieniach i z takimi podziałami słupkiem i ślemieniem. W elewacjach pn. i pd. jest po jednym oknie, w zach. - trzy, a we wsch. – dwa umieszczone blisko siebie. Elewacje wieńczą cztery szczyty z bogatym wystrojem kamieniarskim i oknem czterokwaterowym w środku dolnej części. Na wystrój ten składa się esownicowo-wolutowe obramienie wykroju szczytu, ze sterczynami obeliskowymi oraz rzeźbionymi głowami ludzkimi i zwierzęcymi rozmieszczonymi na całej powierzchni. U samej góry znajdują się trójkątne naczółki, na których umieszczone są rzeźbione postacie strażników miejskich ubranych w stroje z XVII w. Okna flankowane są pilastrami i półokrągłymi niszami. Kamienne obramienia okien, nisz, pilastry i obeliski dekorowane są groszkowanymi, wypukłymi klińcami. W szczycie od strony wsch., po bokach okna, znajdują się dwa medaliony z popiersiami: męskim i kobiecym. Górną partię zaś dekoruje medalion z półpostacią męską bez głowy, ze zwieszonymi rękami w układzie sugerującym trzymanie czegoś (być może kluczy). Szyja pokazuje rzeźbiarsko opracowane detale anatomiczne jak po odcięciu głowy. W dolnej partii elewacji zachodniej wmurowane są elementy dawnej Bramy św. Jakuba.

Przy narożniku pn. od strony wsch. dostawiona jest ośmioboczna klatka schodowa przykryta kopułą z blachy. Doświetlenie klatki stanowią okratowane prostokątne okna jednokwaterowe w kamiennych oprawach.

Przy Katowni, od strony zach., znajduje się podziemne, ceglane pomieszczenie – kazamata. Dostępne jest ono poprzez klapę z przestrzeni przejazdu. We wnętrzu budynku od strony wsch., na 2. kondygnacji, znajduje się krzyżowo sklepiony wąski korytarzyk i odchodzące od niego trzy cele więzienne. Na 3. kondygnacji jest podobny korytarzyk i jedno duże pomieszczenie oświetlone pięcioma oknami – dawna Sala Sądowa.

 

 

BIBLIOGRAFIA

R. Curicke, Der Stadt Danzig historische Beschreibung, Amsterdam-Danzigh 1685.

K. Hoburg, Geschichte der Festungswerke Danzigs, Danzig 1852.

Th. Hirsch, M. Töppen, E Strehlke, Scriptores Rerum Prussicarum, Leipzig Bd. I 1861, Bd. II 1863, Bd. III 1866, Bd. IV 1870, Bd. V 1874.

G. Köhler, Geschichte der Festungen Danzig und Weichsemünde bis zum Jahre 1814, Braslau 1893.

I. Zimmermann, Beitrage zur Kenntnis des „Alten Danzig“ zumeist in baulicher Beziehung, APG 300R/Bb 57.

J. C. Schultz, Danzig und seine Bauwerke, Berlin 1855.

G. Cuny, Danzigs Kunst und Kultur im XVI u. XVII Jahrhundert, Frankfurt a. Main 1910.

W. Stephan, Die Strassennamen Danzigs,Danzig 1911.

M. Foltz, Geschichte der Danziger Stadthaushalts, [w:] Quellen und Darstellungen zur Geschichte Westpreussens, 8, 1912.

P. Simson, Geschichteder Stadt Danzig, Danzig 1923.

H. Rhaue, Der Stockturm in Danzig, Danzig 1923.

E. Keyser, Die Stadt Danzig, Stuttgart u. Berlin 1925.

E. Keyser, Danzigs Entwicklung, Danzig 1935.

A. Matthaei, Der Stockturm und seine Umgebung, Leipzig 1929.

T. Kruszyński, Stary Gdańsk i historia jego sztuki, Kraków 1930.

S. Rühle, Der Stockturm und Peinkammer, Danzig 1933.

O. Kloeppel, Das Stadtbild von Danzig in der drei Jahrhunderten seiner grossen Geschichte, Danzig 1937.

U. Wenland, Danzigs Tore und Türme, Danzig 1938.

J. Stankiewicz, Średniowieczne fortyfikacje Głównego Miasta Gdańska, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, t. IV, 1958.

F. Krzysiak, Brama Wysoka w Gdańsku, „Jantarowe Szlaki” R. XL, nr 3, 1977.

J. Wnorowski, Zespół Wieży Więziennej i Katowni, „Carillon. Notatnik Muzealny. Muzeum Historii Miasta Gdańska”, 1995, s.58-71

F. Krzysiak, Brama Wysoka w Gdańsku, „Rocznik Gdański”, L VII, z.1, 1997.

A. Pudło, Zespół Przedbramia w Gdańsku w świetle najnowszych badań archeologicznych [w:] XIII Sesja Pomorzoznawcza, vol. 2, Od wczesnego średniowiecza do czasów nowożytnych, red. H.Paner, M.Fudziński, Gdańsk 2003, s.349-355.

A. Pudło, Rola badań archeologicznych w Zespole Przedbramia ul. Długiej w procesie rewitalizacji budowli zabytkowych w mieście [w:] Rehabilitation of Existing Urban Building Stock, International Workshop, red. T. Godycki-Ćwirko, M. Niedostatkiewicz, Gdańsk 2004, s.209-222.

A. Pudło, Zespół Przedbramia w Gdańsku – badania archeologiczne w sezonie 2002 i 2003 [w:] XIV Sesja Pomorzoznawcza, red. H. Paner, M. Fudziński, vol. 2, Gdańsk 2005, s.81-90.

Katalog Zabytków Sztuki, Gdańsk, Główne Miasto, red. B. Roll, I. Strzelecka, Warszawa 2006, s.14-21.

K. Darecka, Zabytkowa stolarka drzwiowa w Zespole Przedbramia w Gdańsku, [w:] Rzemiosło artystyczne w Prusach Królewskich, red. J. Kriegseisen, Gdańsk 2009, s.9-21.

M. Bigoś-Bojarska, K. Darecka, Zespół Przedbramia ulicy Długiej w Gdańsku. Prace konserwatorskie i adaptacyjne, [w:] Spotkania Malborskie im. Macieja Kilarskiego, red. Artur Dobry, Malbork 2010, cz. 1-3, s.225-242.

M. Bigoś-Bojarska, J. Grążawska, A. Pudło, Zespół Przedbramia ulicy Długiej w Gdańsku. Adaptacja zabytkowego obiektu na Muzeum Bursztynu, „Renowacje i Zabytki”, nr 3, 2013, s.104-116.

J. Grążawska, A. Pudło, M. Bilikiewicz, D. Kaczor, M. Latałowa, M. Badura, G. Adamska, Muzeum Bursztynu. Historia miejsca. Przewodnik MHMG, b.r.

 

Niepublikowane

T. Domagała, Średniowieczny zespół bramny ulicy Długiej w Gdańsku (Wieża Więzienna i Katownia), Dokumentacja historyczno-architektoniczna, Gdańsk 1966-67, mpis. Muzeum Historycznego Miasta Gdańska (MHMG).

K. Macur, Zespół bramny ulicy Długiej, t. I-VIII, Gdańsk 1979, mpis. MHMG.

W. Piechocki, Wyniki badań przeprowadzonych w średniowiecznym zespole bramnym ulicy Długiej, Gdańsk 1978, mpis. MHMG.

A. Osińska, Badania archeologiczne. Dokumentacja prac powykonawczych, Gdańsk 2000, mpis. Muzeum Archeologiczne w Gdańsku.

Praca zbiorowa, Badania historyczne, architektoniczne i konserwatorskie Wieży Więziennej Zespołu Przedbramia ulicy Długiej w Gdańsku, T. I. Opis i wnioski badań historycznych, architektonicznych i konserwatorskich, Gdańsk 2002, mpis. MHMG.

H. Jung-Migalska, W. Ilska, P. Kamińska, M. Pastewka, Badania architektoniczne w obrębie Szyi i Katowni Zespołu Przedbramia ul. Długiej w Gdańsku, Analiza wyników badań, Warszawa - Gdańsk, 2004, mpis. MHMG.

D. Kaczor, Wieża Więzienna i Katownia.

 



[1] Lub w 1345 r.